Udzielając pomocy kobiecie w ciąży, pomagasz w praktyce dwóm osobom naraz. Brzmi to poważnie, ale zasady zostają w dużej mierze te same co u każdego dorosłego. Trzeba jedynie pamiętać o kilku ważnych modyfikacjach, które wynikają z tego, jak zmienia się ciało w ciąży. Te różnice potrafią realnie zwiększyć szansę na przeżycie matki i dziecka.
W tym artykule tłumaczymy trzy rzeczy, które w pierwszej pomocy u ciężarnej wyglądają inaczej: resuscytację, ułożenie poszkodowanej i postępowanie przy zadławieniu. Piszemy prosto i konkretnie, tak jak uczymy na szkoleniach.
Wszystko sprowadza się do jednej rzeczy: rozmiaru macicy. Od około 20 tygodnia ciąży macica sięga wysokości pępka lub wyżej i staje się na tyle duża, że w pozycji na plecach uciska dwa duże naczynia w jamie brzusznej, żyłę główną dolną i aortę.
Ten ucisk zmniejsza powrót krwi do serca, obniża rzut serca i pogarsza krążenie, a w trakcie resuscytacji zmniejsza jej skuteczność. Dlatego pierwszym celem przy pomocy ciężarnej jest zniesienie tego ucisku. To właśnie z tego wynikają wszystkie modyfikacje opisane niżej.
Podstawy resuscytacji zostają bez zmian. Nadal działasz w sekwencji 30 uciśnięć na 2 oddechy, w tym samym tempie i na tej samej głębokości, i nadal używasz AED, bo jest bezpieczny dla dziecka. Modyfikacje dotyczą kilku szczegółów.
Najważniejsza z nich to ręczne przesunięcie macicy w lewo. Jeśli ciąża jest zaawansowana, jedna osoba powinna oburącz albo jedną ręką przesunąć ciążowy brzuch w stronę lewego biodra poszkodowanej, żeby zdjąć ucisk z dużych naczyń. Poszkodowana przez cały czas leży na plecach, bo to pozwala prowadzić mocne, skuteczne uciśnięcia. Jeśli nie ma nikogo do przesuwania macicy, alternatywą jest przechylenie ciała na lewy bok pod kątem 15 do 30 stopni, na przykład na desce, ale ta metoda pogarsza jakość uciśnięć, więc ręczne przesunięcie jest lepszym wyborem.
Druga modyfikacja dotyczy ułożenia rąk. Przy zaawansowanej ciąży narządy są przesunięte ku górze, a gruczoły piersiowe powiększone, więc ręce można ułożyć nieco wyżej na mostku niż standardowo, żeby uciśnięcia były skuteczne.
I rzecz najważniejsza do zapamiętania: ratując ciężarną, ratujesz w pierwszej kolejności matkę. Skuteczna resuscytacja matki to zarazem najlepsze, co możesz zrobić dla dziecka. Każda kobieta po zatrzymaniu krążenia w ciąży wymaga natychmiastowej hospitalizacji i nadzoru położniczego, więc pomoc trzeba wezwać jak najszybciej.
Odpowiedź jest krótka: zawsze na lewy bok. To jedna z najważniejszych rzeczy do zapamiętania w pierwszej pomocy u ciężarnej.
Jeśli kobieta jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo, układasz ją w pozycji bezpiecznej na lewym boku. Takie ułożenie zdejmuje ucisk macicy z żyły głównej dolnej i aorty, poprawia powrót krwi do serca i zwiększa dopływ tlenu do matki i dziecka. Ułożenie na prawym boku albo płasko na plecach tego nie daje.
Jeśli z jakiegoś powodu nie możesz ułożyć poszkodowanej na boku, a leży ona na plecach, podłóż pod jej prawe biodro coś zwiniętego w rulon, na przykład ręcznik albo ubranie, tak aby ciało było przechylone o 15 do 30 stopni w lewo. Możesz też ręcznie przesunąć ciążowy brzuch w stronę lewego biodra. Cel jest zawsze ten sam: odciążyć duże naczynia.
Przy zadławieniu u kobiety w ciąży zmienia się jeden istotny element. Rękoczyn Heimlicha, czyli uciśnięcia nadbrzusza, jest tu niewskazany, ponieważ powiększona macica uniemożliwia jego bezpieczne wykonanie.
Postępuj więc tak:
Jeśli kobieta straci przytomność, ułóż ją na plecach i rozpocznij resuscytację, wzywając jednocześnie pomoc.
Przy każdej poważnej sytuacji z udziałem ciężarnej dzwoń na 112 tak szybko, jak to możliwe, i powiedz dyspozytorowi, że pomoc dotyczy kobiety w ciąży. Zachowaj spokój, bo panika udziela się poszkodowanej i utrudnia działanie. I pamiętaj, że nawet jeśli sytuacja wydaje się opanowana, ciężarna po poważnym zdarzeniu zawsze wymaga oceny w szpitalu pod nadzorem położniczym.
Podstawy są takie same, czyli sekwencja 30 uciśnięć na 2 oddechy i użycie AED. Główna modyfikacja to ręczne przesunięcie macicy w lewo przy zaawansowanej ciąży, przy poszkodowanej leżącej na plecach.
Zawsze na lewy. Ułożenie na lewym boku zdejmuje ucisk macicy z dużych naczyń i poprawia krążenie u matki oraz dopływ tlenu do dziecka.
Nie. Zamiast uciśnięć nadbrzusza stosuje się 5 uderzeń między łopatki na przemian z 5 uciśnięciami klatki piersiowej, bo powiększona macica uniemożliwia bezpieczne uciśnięcia nadbrzusza.
Tak. Defibrylator AED stosuje się tak samo jak u każdego poszkodowanego. Nie ma dowodów na jego szkodliwy wpływ na płód.
Od około 20 tygodnia ciąży macica uciska żyłę główną dolną i aortę. Przesunięcie jej w lewo zdejmuje ten ucisk i zwiększa skuteczność resuscytacji.
Przede wszystkim matkę. Skuteczna resuscytacja matki to najlepsze, co można zrobić dla dziecka.
Pierwsza pomoc kobiecie w ciąży to kilka prostych, ale ważnych modyfikacji, które trzeba mieć przećwiczone, żeby pod stresem zadziałać pewnie. Na naszych szkoleniach z pierwszej pomocy w Trójmieście i na Pomorzu ćwiczymy także takie scenariusze, łącznie z ułożeniem, resuscytacją i postępowaniem przy zadławieniu u ciężarnej. Jeśli chcesz przygotować siebie albo swój zespół, odezwij się.
Przy najmłodszych dzieciach o groźną sytuację nietrudno. Zadławienie kawałkiem jedzenia, upadek, drgawki gorączkowe, gwałtowna reakcja...
Przy dużym krwotoku liczą się sekundy. Człowiek może wykrwawić się w kilka minut, a najbliższy...
Nauczyciel każdego dnia odpowiada za grupę dzieci, a w szkole i przedszkolu o wypadek nietrudno....
Przy zawale serca liczy się czas, bo z każdą minutą obumiera kawałek mięśnia sercowego. Im...
